Pectus Carrinatum – ispupčene grudi

Grudni koš – anatomija

Grudni koš (thorax) ima prednju, bočnu i zadnju stranu. Čine ga 12 pari rebara – oss costae, grudna kost – os sternum i sa zadnje strane, leđni deo kičmenog stuba. Grudna kost, rebra i kičmeni stub formiraju grudnu duplju.

Sva rebra se pozadi zglobljavaju sa kičmenim stubom, a samo prvih sedam se zglobljava direktno sa grudnom kosti. Osmo, deveto i deseto rebro pripajaju se preko svojih hrskavica za hrsakvice sedmog rebarnog luka, a jedanaesto i dvanaesto rebro su slobodni, bez hrskavičavih pripoja.

Osnovna funkcija grudnog koša jeste da štiti vitalne organe koji se nalaze u grudnoj duplji, pre svega srce i pluća.
Deformiteti grudnog koša mogu da zahvate ceo grudni koš ili pojedine njegove segmente.

Deformiteti grudnog koša

1. PECTUS EXCAVATUM  – udubljene grudi ili levkaste grudi
2. PECTUS CARRINATUM – ispupčene ili kokošije grudi

Uzrok nastanka deformiteta grudnog koša – etiologija i patogeneza

Uzrok nastanka deformiteta grudnog koša još uvek je nepoznat. Ranije se smatralo da je slaba ishrana, siromašna vitaminima D i C, glavni razlog nastanka. Čak i danas, mnogi lekari se drže toga, pa pacijentima sa grudnim deformitetima savetuju ishranu bogatu navedenim vitaminima, te im prepisuju dodatni unos navedenih vitamina i savetuju im odlazak na more i u banje.

To, međutim, nema nikakvog uticaja na ovaj deformitet. Kad je reč o nasleđu, i dalje ostaje nepoznanica da li su deformiteti grudnog koša nasledni ili ne.

Deformitet grudnog koša – Pectus carrinatum – ispupčene grudi

Ispupčene – „kokošije“ grudi je deformitet grudnog koša koji je ređi u odnosu na udubljene, levkaste grudi. Nije prisutan po rođenju, već se javlja kasnije, najčešće u školskom uzrastu.

Pectus Carrinatum – Ispupčene grudi

Deformitet grudnog koša – Pectus Carrinatum – klinička slika

Ispupčene grudi, predstavljaju značajan estetski problem koji ostavlja posledice na psihičko stanje posebno u pubertetu ili adolescenciji. Nije neuobičajeno da ne rešavanje navedenog deformiteta ostavlja posledice celog života.

Karakteriše ga ispupčenost dela ili cele grudne kosti iznad nivoa grudnog koša.
Grebenasto ispupčenje je uglavnom obostrano a ređe jednostrano, kada je jedna strana grudne kosti uzdignuta iznad nivoa grudnog koša.

Pectus Carrinatum – Ispupčene grudi

Grebenasto ispupčenje je najčešce lokalizovano u visini od 2. do 7. rebra i prate ga, najčešće i ispupčenja rebarnih lukova koji zauzimaju pojačani kosi položaj a u donjem delu i sa strane grudnog koša, mogu biti izdubljena sa izdignutim lukovima. Veličina deformamiteta se utvrđuje merenjem anteropasteriornog prečnika grudnog koša pomoću pelvimetra.

Specifično promenjen izgled i položaj grudne kosti, smanjena respiratorna pokretljivost grudnog koša zbog nepravilne usmerenosti rebara u odnosu na grudnu kost, može usloviti redukciju plućne ventilacije.

Deformitet grudnog koša – Pectus Carrinatum – pasivna korekcija

Za pasivnu korekciju pectus carrinatuma, kao pasivna sredstva koriste se mideri i ortoze. Samo nošenje midera i ortoza sistemski ne rešavaju problem, već pomaže kineziterapijskim procedurama u smislu bržeg kineziterapijskog napretka.

Korektivni plastični mider Korektivna plastična ortoza

Mideri i ortoze potiskuju grudnu kost nadole i izvlače rebarne lukove naviše.

Korektivne ortoze

Deformitet grudnog koša – Pectus Carrinatum-a – dijagnostika – određivanje stepena deformiteta

Deformiteti grudnog koša lako se uočavaju. Precizna dijagnostika se radi u slučajevima kada je deformitet većeg obima, sa ciljem da se isključe druge anomalije koštanog sistema. U tu svrhu rade se rendgenski snimci – Rtg. grudnog koša kao i skener – CT ili magnetna rezonanca MRI grudnog koša.

Pored navedenih dijagnostičkih metoda, primenjuju se i dodatna merenja sa ciljem određivanja stepena deformiteta radi praćenja eventualne progresije deformiteta kod dece.

Stepen deformiteta može se utvrditi na više načina:
1. MERENJE ANTEROPOSTERIORNOG PREČNIKA PELVIMETROM – najjednostavniji način

2. MERENJE OBIMA DISAJNIH POKRETA – axilarno, donje kostalno i abdominalno

3. SPIROMETRIJA – indirektan način

Deformitet grudnog koša – Pectus Carrinatum – obim disajnih pokreta

Pored spirometrije, u terapijskom smislu prilično je značajno da se proveri stepen obim disajnih pokreta prilikom maksimalnog udaha vazduha na nos i maksimalnog izdaha na usta na tri nivoa: axilarno, donje kostalno i abdominalno. Ovom metodom se proverava tip disanja koji je prisutan, ujedno i pokretljivost grudnog koša što direktno ukazuje i na stanje mišićnog tonusa interkostalne muskulature.

Spirometrija

Spirometrija je merenje vrednosti maksimalne količine vazduha koja se unese u pluća pri maksimalnom udahu – inspirijumu i vrednosti maksimalne količine vazduha koja se izdahne iz pluća pri maksimalnom izdahu – ekspirijumu.
Aparati koji se danas upotrebljavaju u spirometriji – spirometri, kompjuterizovani su, te su i krajnje jednostavni za upotrebu.

Spirometar

Prilikom sprovođenja spirometrije, vazduh se ne udiše na nos, već na usta, a kompletno udahnut vazduh se u celosti izdiše iz pluća. Radi veće tačnosti, testiranje se izvodi tri puta za redom.

Deformitet grudnog koša – Pectus Carrinatum – sistematski pregled

Suštinski problem postojanja deformiteta tela je što je deformitet koji je najuočljiviji i najviše smeta posledica poremećene posture, biomehanike funkcije i strukture celog tela. Zato je neophodno da se obavi sistematski pregled celog tela. Dobijeni rezultati ukazuju na uzročno posledične interakcije što je najznačajnije u pronalaženju sistemskog rešenja, što je jedini način lečenja.

U lečenju deformiteta je uvek sistemsko rešenje u kineziterapijskim procedurama gde bi se isključivo sprovodili personalni programi izrađeni na osnovu rezultata dobijenih na sistematskom pregledu. Kineziterapija – medicinsko vežbanje se isključivo sprovodi pod nadzorom terapeuta.

Deformitet grudnog koša – kako se leče ispupčene grudi

Kineziterapiji uvek prethode fizikalne terapije koje su analgetske i relaksirajuće. Bol mekih tkiva je prisutan na palpaciju, a mišićni tonus je povišen ili je prisutan spazam mišića. Pokreti telesnih segmenata su limitirani. Analgetskom i relaksirajućom ponekad i revitalizirajućom fizikalnom terapijom rešavaju se navedene tegobe i time se telo priprema za sistemsko rešavanje deformiteta – medicinsko vežbanje – kineziterapiju.

Deformitet grudnog koša – Najčešća terapijska greška – odsustvo fizikalnih procedura

Najčešća greška je da se odmah počne sa kineziterapijom gde neujednačeni mišićni tonus, neretko spazam mišića, kao i već prisutan bol mekih tkiva, svakom fizičkom aktivnošću dodatno pojačavaju bol. Limitirane amplitude pokreta su uvek prisutne. Navedeno stvara otpor prema lečenju, odustajanje, mučenje i za pacijenta i za terapeuta. Terapijski rezultati naravno da ne postoje!

Deformite grudnog koša – Pectus Carrinatum – kineziterapija

Primena kineziterapije uglavnom daje dobre rezultate kod lakših i srednje teških oblika. Međutim, kod jako izraženih promena, ona ima ograničeni efekat, tako da je neophodno primeniti dodatne načine lečenja koji uključuje nošenje korektivnih pomagala. U najtežim slučajevima pribegava se operativnom lečenju deformiteta.
Kineziterapijski pristup obuhvata 3 segmenta – vežbe istezanja, vežbe korekcije i vežbe jačanja.

1. kineziterapijske vežbe za istezanja mišića ramenog pojasa
2. kineziterapijske vežbe za istezanja ventralne strane grudnog koša
3. kineziterapijske vežbe za istezanja ekstenzora i fleksora trupa – abdomen, leđna muskulatura
4. kineziterapijske vežbe za jačanje mišića ramenog pojasa
5. kineziterapijske vežbe za jačanje ventralne strane grudnog koša
6. kineziterapijske vežbe za jačanje ekstenzora i fleksora trupa – abdomen, leđna muskulatura
7. primena kineziterapijskih vežbi disanja (sa produbljenim forsiranim udahom i produženim usporenim izdahom)

Vežbe disanja

Vežbe disanja

Vežbe disanja se sprovode iz ležećeg položaja na leđima, sa savijenim – flektiranim kolenima kako bi se smanjile ekskurzije dijafragme prema dole i time, donekle, smanjilo povlačenje grudne kosti nadole i unutra.

Deformite grudnog koša – sportske aktivnosti

Svaka sportska aktivnost je pomoćna metoda u lečenju bilo kojeg deformiteta, u ovom slučaju Pectus Carrinatum-a. Sportske aktivnosti pomažu kineziterapijskom programu da se problem sistemski reši, ali ga i ne rešava.
Sportovi koji se preporučuju kao pomoćna metoda lečenja:

• plivanje (leđna i prsna tehnika)
• košarka
• veslanje
• gimnastika

Autor teksta: Žarko Popović, viši fizioterapeut, defektolog-somatoped

POVEZANI TEKSTOVI: KAKO FIZIOTERAPEUT LEČI DEFORMITETE TELA, PECTUS EXAVATUM – UDUBLJENE GRUDI

ZAKAŽITE PREGLED!

telefon: 011 30 34 733

Viber, WhatsApp i mobilni: 060 33 40 852

email: ambulanta@nika.rs

Radnim danima od 08h do 20h

Subotom od 08h do 16h